Ligji i dytė i Keplerit

Nė cilėn pikė tė orbitės sė tij eliptike ndodhet njė planet, nė njė kohė tė dhėnė? Mė 1609, Johannes Kepler mundi t'i pėrgjigjej kėsaj pyetje me ligjin e thjeshtė tė mėposhtėn:

Ligji i dytė i Kepler: Nė intervale kohe tė bararabarta, segmenti Diell-Planet pėrshkon sektorė me sipėrfaqe tė barabartė.

Ky ligj do tė demostrohet nga njė simulim kompjuterik. Lartė, djathtas panelit jeshil, ndodhet njė listė ku ju mund tė zgjidhni njė nga 9 planetet ose Kometėn Hallei. Pėr tė shtuar, eshtė e mundur tė shqyrtoni orbitėn e njė trupi imagjinar qiellor duke vendosur vlerat koresponduese nė "Gjysmėboshti i madh" dhe "Jashtėqėndėrsia" (ose tė paktėn tek njėra prej tyre). Mos harroni tė shtypni tastėn "Enter". Ju mund tė ndaloni dhe tė filloni pėrsėri simulimin (demostrimin) e levizjes planetare, duke pėrdorur butonin "Ndal / Rifillo" ose e ngadalėsoni atė duke klikuar nė opsionin (kutinė) "Lėvizja e ngadaltė". Nė se zgjidhni opsionin "Sektorėt", apleti do t'ju tregojė dy sektorė ne sipėrfaqe tė barabartė dhe dy orė nga tė cilat ju mund tė lexoni kohėn qė i duhet planetit pėr ti kaluar kėto sektorė (koha e shprehur nė periodėn orbitale T). Sektorėt mund tė lėvizen duke zvarritur butonin e mausit; tė zmadhohen ose tė zvogėlohen me kontrollin rrėshqitės (butoni gri nė tė djathtė tė "Sektorėt"). Vektori i shpejtėsisė sė planetit ose kometės, do tė vizatohet nė se ju zgjidhni opsionin "Vektori i shpejtėsisė". Poshtė panelit jeshil programi jep informacion rreth distancės sė ēastit tė planetit nga Dielli (nė njesi astronomike; 1 AU = 1.49597870 x 1011 m) dhe shpejtėsisė sė ēastit (nė km/s).

 

 
Fizika
Aplete Fizike

URL: http://www.walter-fendt.de/ph14al/keplerlaw2_al.htm
© Walter Fendt, 4 prill 2000
© Versioni nė shqip: Arten Shuqja, 5 dhjetor 2006

Ndryshimi i fundit: 13 korrik 2007